Draagmoederschap en adoptie: wat als de draagmoeder van gedachten verandert?

Op 22 mei 2026 bracht het Parket bij de Hoge Raad een opvallend advies uit over adoptie na draagmoederschap (ECLI:NL:PHR:2026:511). In deze zaak gaat het om een homoseksueel stel dat hun kinderwens niet zelf kon vervullen. Zij kwamen via internet in contact met een draagmoeder en haar echtgenoot. Gezamenlijk besloten zij een draagmoederschapstraject aan te gaan en legden hun afspraken vast in een draagmoederschapsovereenkomst. Daarin werd afgesproken dat het ouderschap en het gezag na de geboorte zouden overgaan op de wensouders.

Na de uitspraak van de rechtbank, waarin werd beslist dat het kind door de wensouders mocht worden geadopteerd, kreeg de draagmoeder spijt. Zij besloot in hoger beroep te gaan tegen deze uitspraak, omdat zij toch een rol wilde blijven spelen in het leven van het kind. Het hof wees vervolgens de adoptie af. De wensouders gingen tegen die beslissing in cassatie bij de Hoge Raad. De Procureur-Generaal van het Parket bij de Hoge Raad bracht hierover een conclusie uit.

Wanneer mag adoptie?

Volgens de wet (artikel 1:227 lid 3 BW) mag een kind alleen worden geadopteerd als het van zijn ouder – in dit geval de draagmoeder – niets meer te verwachten heeft als ouder. De rechter moet goed beoordelen of de draagmoeder daadwerkelijk geen rol meer wil of kan vervullen als ouder. Dit is belangrijk voor het kind, maar ook voor de draagmoeder zelf.

Het Parket merkt daarbij op dat het hof, gelet op de wetsgeschiedenis en het belang van het kind, bij de beoordeling van dit wettelijke vereiste meer feiten en omstandigheden had moeten meewegen. Het hof had verder moeten kijken dan alleen de wensen van de draagmoeder en het feit dat het kind sinds zijn geboorte goed contact en een prettige omgang heeft gehad met de draagmoeder en haar gezin.

Zo hadden de wensouders onder meer aangevoerd dat de inhoud van de draagmoederschapsovereenkomst, waarin de draagmoeder had ingestemd met de adoptie, moest worden meegewogen. Ook voerden zij aan dat het kind sinds zijn geboorte opgroeit in het gezin van de wensouders en niet in gezinsverband met de draagmoeder, en dat de biologische vader het eenhoofdig gezag heeft over het kind. Daarnaast had de Raad voor de Kinderbescherming geadviseerd om, in het belang van de rust voor het kind, de afspraak in stand te houden dat het kind opgroeit bij de wensouders, met af en toe contact met de draagmoeder.

Mag de draagmoeder de adoptie tegenhouden?

De draagmoeder heeft volgens de wet (artikel 1:228 BW) meestal het recht om de adoptie tegen te houden. Toch is dit recht niet altijd absoluut. Soms kan de rechter besluiten dat de adoptie toch doorgaat, bijvoorbeeld als dat beter is voor het kind. De rechter kijkt dan naar wat het beste is voor het kind en naar de situatie van de draagmoeder.

Sinds 4 juli 2023 ligt een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer dat voorziet in een regeling voor de toekenning van ouderschap na draagmoederschap in Nederland. Het doel van dit wetsvoorstel is het bieden van een betere bescherming van het kind, de draagmoeder en de wensouders. In de rechtspraak wordt hierop vooralsnog niet geanticipeerd.

Wat betekent dit voor de praktijk?

Dit advies van het Parket geeft duidelijkheid aan rechters en andere betrokkenen bij adoptie na draagmoederschap. Het laat zien dat het belang van het kind altijd voorop staat en vooral dat dit belang ruimer moet worden getoetst voordat wordt toegekomen aan de beoordeling van de positie van de draagmoeder. Het Parket adviseert om de uitspraak van het hof te vernietigen en de zaak inhoudelijk opnieuw te laten beoordelen in hoger beroep. De Hoge Raad moet in deze zaak nog uitspraak doen, maar de conclusie kan nu al richtinggevend zijn voor toekomstige zaken over adoptie na draagmoederschap, los van het wetsvoorstel dat bij de Tweede Kamer ligt.