Als ondernemer kun je in financieel moeilijke tijden voor lastige keuzes komen te staan. Er is te weinig geld om alle rekeningen te betalen. Mag je dan als bestuurder zelf bepalen welke schuldeisers worden betaald en welke moeten wachten?

Het korte antwoord is: ja, dat mag. Maar er zijn grenzen.

Selectieve betaling mag meestal wel

Als bestuurder heb je in beginsel de vrijheid om te bepalen welke schuldeisers als eerste worden betaald. Je kunt bijvoorbeeld een belangrijke leverancier betalen om je bedrijf draaiende te houden, terwijl andere crediteuren nog even moeten wachten. Dat je de ene schuldeiser wel direct betaalt en de andere niet, betekent dus niet automatisch dat je als bestuurder persoonlijk aansprakelijk bent.

Wanneer wordt het risicovol?

Dat verandert als duidelijk wordt dat een faillissement eigenlijk niet meer te voorkomen is. In die fase verschuift de aandacht van het belang van de onderneming naar het belang van alle schuldeisers samen.

Maak je dan als bestuurder keuzes waardoor bepaalde schuldeisers bewust worden benadeeld of geef je zonder goede reden voorrang aan bepaalde partijen? Dan kan dat leiden tot persoonlijke aansprakelijkheid.

Extra opletten bij betalingen binnen de groep

Bij betalingen aan gelieerde ondernemingen moet je extra voorzichtig zijn. Denk aan betalingen aan jezelf, een holding, een zustervennootschap of een andere onderneming binnen dezelfde groep.

Rechters kijken hier kritisch naar. Als een onderneming haar activiteiten afbouwt en er onvoldoende geld is om alle schuldeisers te betalen, zijn betalingen aan groepsmaatschappijen vaak moeilijk te rechtvaardigen. Alleen als er een goede reden voor is, kunnen dat soort betalingen toch zijn toegestaan. Bijvoorbeeld als de betaling noodzakelijk is om grotere schade te voorkomen of om de onderneming nog een reële kans op voortzetting te geven.

En hoe zit het met schuldeisers die voorrang hebben?

Ook een preferente schuldeiser mag niet altijd zomaar als eerste betaald worden. De voorrangspositie kan wel een belangrijke factor zijn bij de beoordeling van een betaling. Zodra je als bestuurder weet of zou moeten weten dat een faillissement onafwendbaar is, moet je steeds meer rekening houden met de wettelijke rangorde van schuldeisers en met de belangen van de gezamenlijke schuldeisers.

De belangrijkste les

Zolang er nog een realistische kans bestaat om de onderneming voort te zetten, heb je als bestuurder meestal ruimte om zakelijke keuzes te maken in je betaalbeleid. Selectieve betaling is niet automatisch onrechtmatig.

Maar hoe dichterbij een faillissement komt, hoe kleiner die ruimte wordt. Betalingen aan aandeelhouders, bestuurders of gelieerde vennootschappen verdienen dan extra voorzichtigheid. Een betaling die op dat moment logisch lijkt, kan achteraf leiden tot bestuurdersaansprakelijkheid of worden teruggedraaid door een curator.

Daarom geldt: wie vlak voor een faillissement bepaalde partijen bevoordeelt zonder goede reden, loopt het risico daar persoonlijk op aangesproken te worden.

De advocaten uit de sectie Insolventierecht van Boskamp & Willems Advocaten kunnen je bij het maken van dit soort moeilijke afwegingen adviseren.